Esei: Terus Melakar Sejarah Menerusi Caritra

Dalam sejarah penerbitan Sastera Kebangsaan, ada usaha yang lahir dengan sokongan institusi besar, dan ada pula yang terpaksa bergerak secara mandiri demi mempertahankan prinsip.

Perjalanan Pertubuhan Sasterawan Kaum India (Kavyan) dalam mengusahakan penerbitan antologi sejak lebih dua dekad lalu tergolong dalam kategori kedua.

Walaupun berdepan pelbagai cabaran, usaha ini membuktikan bahawa kecintaan terhadap Bahasa Malaysia dan Sastera Kebangsaan mampu mengatasi kekangan kewangan, birokrasi, dan keterbatasan sumber.

Perjalanan ini sebenarnya bermula lebih awal daripada penerbitan antologi pertama oleh Kavyan. Pada tahun 1999, manuskrip antologi cerpen Seutas Rantai Loceng Suasa yang memuatkan 15 cerpen Bahasa Malaysia oleh enam penulis kaum India telah diluluskan untuk diterbitkan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP).

Malangnya, projek berkenaan terpaksa dibatalkan apabila istilah “Bahasa Malaysia” yang digunakan dalam Prakata tidak dibenarkan oleh DBP. Prinsip yang dipegang lebih penting daripada melihat buku itu diterbitkan dalam keadaan terpaksa mengorbankan pendirian. [Baca kisah penuh]

Peristiwa itu menjadi titik tolak kepada keyakinan bahawa usaha memperkaya khazanah Sastera Kebangsaan tidak semestinya bergantung sepenuhnya kepada mana-mana institusi. Dengan semangat itu, Kavyan yang diasaskan pada Ogos 1999 mula mengusahakan penerbitan antologi secara berdikari.

Hasilnya, lahirlah Vanakam (2002), diikuti Busana Bahasa (2019), Landasan Hidup (2020), Peluru Aksara (2020), Lakaran Diri (2022), dan Seruling Malam (2024). Setiap antologi bukan sekadar himpunan karya kreatif tetapi juga rekod penting tentang penglibatan penulis kaum India dan penulis pelbagai kaum dalam memperkaya Sastera Kebangsaan melalui karya Bahasa Malaysia.

Lebih menarik, projek-projek ini tidak bergantung kepada geran kerajaan atau dana daripada institusi besar. Sebaliknya, penerbitan dilakukan secara berdikari dengan semangat gotong-royong. Penulis sendiri terlibat dalam proses penulisan, pembaikan manuskrip, penyuntingan, promosi, pemasaran, malah pengedaran buku kepada pembaca. Model sebegini menuntut komitmen yang jauh lebih besar berbanding sekadar menghasilkan karya.

Sebagai penyelenggara, saya bukan sahaja menyunting manuskrip, malah membimbing penulis melalui sesi perbincangan dan bengkel supaya setiap karya mencapai mutu yang lebih tinggi. Pendekatan ini membuka ruang kepada penulis baharu untuk belajar secara langsung, sambil memberi peluang kepada penulis mapan terus mengembangkan kreativiti mereka.

Kini, usaha Kavyan diteruskan menerusi projek antologi Caritra. Antologi ini bakal menghimpunkan 20 cerpen Bahasa Malaysia hasil karya lima penulis kaum India yang terus aktif menghasilkan karya bermutu.

Lebih istimewa, projek ini menggunakan pendekatan modal sosial yang saya gunakan bagi penerbitan buku-buku saya di mana orang ramai tampil memberikan sumbangan bagi menampung sebahagian kos penerbitan.

Sebagai tanda penghargaan, nama penyumbang disenaraikan di blog dan dalam buku. Para penyumbang akan menerima naskhah buku apabila antologi Caritra diterbitkan. Pendekatan ini membolehkan masyarakat menjadi sebahagian daripada proses memperkaya Sastera Kebangsaan, bukan sekadar menjadi pembaca.

Sudah tentu, mengusahakan penerbitan secara bebas bukan tugas yang mudah. Kos penyuntingan, reka letak, reka bentuk kulit, percetakan, ISBN, promosi, penghantaran buku, dan pelbagai urusan pentadbiran perlu ditanggung tanpa jaminan pulangan kewangan.

Pada masa yang sama, usaha mencari penulis yang benar-benar komited juga merupakan cabaran berterusan. Ada projek yang terpaksa ditangguhkan atau diubah suai kerana jumlah peserta tidak mencukupi, manakala setiap antologi memerlukan masa berbulan-bulan untuk disiapkan sehingga mencapai mutu yang diharapkan.

Namun begitu, segala cabaran itu menjadi lebih ringan apabila ada individu yang percaya dengan perjuangan Kavyan. Para penulis yang sanggup menerima kritikan membina, penyumbang yang menghulurkan bantuan kewangan, pembaca yang membeli buku, serta rakan-rakan yang membantu mempromosikan antologi, semuanya memainkan peranan penting. Setiap bentuk sokongan, sama ada besar atau kecil, menjadi pemangkin kepada kesinambungan usaha yang telah berlangsung selama lebih dua puluh tahun.

Signifikan projek-projek penerbitan ini jauh melangkaui penerbitan buku semata-mata. Antologi terbitan Kavyan memperlihatkan bahawa Bahasa Malaysia ialah bahasa milik seluruh rakyat Malaysia.

Penulis daripada pelbagai latar budaya menggunakan bahasa yang sama untuk merakam pengalaman, imaginasi, nilai, dan pandangan hidup komuniti masing-masing. Kepelbagaian inilah yang menjadikan Sastera Kebangsaan lebih kaya, lebih luas, dan lebih mencerminkan realiti masyarakat Malaysia.

Pada masa sama, projek antologi seperti ini membina ekosistem sastera yang sihat. Penulis baharu dibimbing sehingga mampu menghasilkan karya yang lebih bermutu, manakala pembaca memperoleh bahan bacaan yang menawarkan perspektif pelbagai budaya.

Dalam jangka panjang, usaha Kavyan membantu melahirkan lebih ramai pengarang yang yakin berkarya dalam Bahasa Malaysia tanpa mengira kaum atau bahasa ibunda.

Orang ramai juga boleh terus membantu dengan pelbagai cara. Membeli dan membaca antologi ialah sokongan paling asas tetapi amat bermakna. Selain itu, pembaca boleh memperkenalkan buku-buku terbitan Kavyan kepada keluarga, rakan, dan perpustakaan, selain berkongsi maklumat melalui media sosial, menghadiri program anjuran Kavyan, serta menyumbang kepada projek penerbitan seperti Caritra.

Sokongan moral, sumbangan modal sosial (kewangan), dan promosi daripada masyarakat akan memastikan lebih banyak karya bermutu dapat diterbitkan oleh Kavyan pada masa hadapan.

Pengalaman dan sejarah penerbitan antologi Kavyan membuktikan bahawa semangat tidak pernah bergantung kepada besar atau kecilnya sesebuah organisasi.

Berbekalkan keazaman, kesungguhan, dan sokongan masyarakat, penerbitan yang bermula daripada cita-cita segelintir individu mampu berkembang menjadi satu gerakan yang memperkukuh Sastera Kebangsaan.

Setiap antologi yang diterbitkan oleh Kavyan bukan sekadar sebuah buku, sebaliknya lambang keyakinan bahawa Bahasa Malaysia akan terus hidup subur apabila diperkaya oleh suara, pengalaman, dan imaginasi seluruh Bangsa Malaysia.

* * * * *

Mahu mengirim karya ke portal Sastera Kavyan? Baca panduan dan syarat [di sini].

[Uthaya Sankar SB mendapat pendidikan di SRK Convent Aulong, SM Darul Ridwan, dan SM King Edward VII, Taiping sebelum mengikuti pengajian sarjana muda dan sarjana sastera di Universiti Malaya. Beliau terlibat dalam bidang penulisan Bahasa Malaysia sejak tahun 1991. Tulisannya boleh dibaca di portal Sastera Kavyan dan blog peribadi. Baca biodata penuh]