Esei: Watak Ponnusamy dalam Cerpen pada Oktober 1960 (Bahagian 1)

Akhbar Berita Harian diterbitkan mulai 1 Julai 1957 dan dikenali sebagai “Straits Times Naskhah Rumi”. Malah, dalam keluaran sulung, dinyatakan:

“Berita Harian ialah naskhah Rumi bagi akhbar kebangsaan Malaya, dan penerbitannya ialah suatu kemajuan yang cemerlang dalam sejarah kewartawanan Malaya.”

Kita perlu ingat bahawa akhbar ini mula terbit sebelum tarikh kemerdekaan Tanah Melayu (31 Ogos 1957). Maka, istilah “Malaya” dan “Malayan” digunakan.

“Berita Harian ialah sebuah surat khabar Malayan dan bahasa Melayu hanyalah sebagai alat penyuaraannya, sama seperti Straits Times ialah sebuah surat khabar Malayan, dan bahasa perantaraannya ialah bahasa Inggeris.”

Usaha menggantikan tulisan Jawi dengan Rumi bagi bahasa Melayu digerakkan dengan penuh tegas dan gigih oleh sekumpulan sasterawan dan wartawan Melayu, khususnya menerusi Angkatan Sasterawan 1950 (ASAS 50) – perincian boleh dibaca dalam buku Suvarna Bhumi (2022).

“Perihal Berita Harian diterbitkan dengan huruf Rumi, tidak dengan huruf Jawi, adalah menjadi suatu kemudahan khas bagi orang-orang yang bukan Melayu.” – Berita Harian, 1 Julai 1957

Selama beberapa tahun, akhbar Berita Harian hanya terbit dari Isnin hingga Sabtu. Edisi Ahad yang dikenali sebagai Berita Minggu terbit mulai 10 Julai 1960, maka bermulalah juga ruangan cerpen (cerita pendek) menerusi “Cherpen Minggu Ini”.

Saya membaca kesemua 24 buah cerpen yang tersiar di Berita Minggu dari 10 Julai hingga 25 Disember 1960. Antara penulis yang cerpennya tersiar dalam tempoh itu ialah Alias Ali, Wijaya Mala (Abu Yazid Abidin), Hassan Ali, Salmi Manja (Saleha Abdul Rashid), Shahnon Ahmad, Mustapha Ma’arof, Malungun (Amir Hamzah Shamsuddin), M. Pathy (Mokhtar Petah), Ajikik (Ismail Ahmad), Anis Sabirin, dan Isma Mesra (Ismail Ibrahim).

Agak menarik, pada keluaran kedua (17 Julai 1960), cerpen bertajuk “Anak” oleh Prem Chand (Dhanpat Rai Srivastava) disiarkan. Ia merupakan terjemahan daripada cerpen bahasa Hindi yang diambil daripada majalah March of India (Februari 1960).

Cerpen oleh pengarang terkenal dari India itu mula-mula diisiarkan dengan tajuk “Balak” di majalah Hans (April 1933). Tidak didedahkan nama penterjemah atau rasional cerpen berkenaan dipilih untuk disiarkan di Berita Minggu.

Saya menemui dua cerpen yang mengetengahkan watak kaum India, walaupun tidak semestinya sebagai watak utama. Sebuah cerpen itu akan diperkatakan di sini.

Cerpen “Pengemis Terhormat” oleh Karya Dharma tersiar pada 2 Oktober 1960. Tidak diketahui siapakah penulis yang menggunakan nama samaran itu. Sebuah lagi cerpen bertajuk “Orang Gagah” oleh penulis ini menang hadiah dalam peraduan cerita pendek mingguan dan disiarkan di Berita Harian (3 November 1960).

Cerpen “Pengemis Terhormat” bermula dengan gambaran watak lelaki India seperti berikut:

Umur orang India itu kukira tidak lebih daripada enam puluh tahun. Tetapi kelihatannya sudah uzur sekali. Orangnya kurus tinggi, agak bongkok sedikit. Dia pakai celana khaki, stoking panjang dan sepatu kanvas putih; berbaju kot warna coklat butang di tengah dan sudah usang.

Agak menarik kerana watak kaum India dalam cerpen oleh penulis Melayu biasanya digambarkan sebagai kuli atau pekerja estet yang berstatus amat rendah. Maka, usaha Karya Dharma wajar dipuji kerana mampu mengetengahkan kaum India yang sedikit berpendidikan dan berpenampilan baik secara fizikal.

Watak lelaki India itu mengucapkan “Selamat pagi” dalam bahasa Inggeris kepada watak “Aku” – seorang wanita yang menjadi pecerita dalam cerpen ini. Lelaki itu digambarkan penuh adab dan sopan tutur kata. Malah, watak “Aku” merujuk kepada lelaki itu dengan gelaran “Tuan”.

Dia menghulurkan sehelai kertas berupa risalah bertulis bahasa Inggeris. Watak “Aku” serba salah kerana tidak pandai membaca bahasa Inggeris; lantas pura-pura sibuk dan tiada masa untuk membaca surat atau risalah berkenaan.

Pada masa itu, watak Osman yang baru selesai mandi pun keluar. Osman melihat ada tetamu dan bertanya kepada kakaknya, “Mengapa tidak ajak dia masuk.” Hal ini menunjukkan, watak kaum India itu tidak dipandang hina sehingga tidak layak dijemput masuk ke rumah.

Selepas membaca surat yang dihulurkan lelaki India itu, Osman memberitahu kakaknya: “Dia minta duit, Kak. … Dia minta sedekah.” Saya agak terkejut juga kerana tidak menyangka surat atau risalah yang dibawa bertujuan meminta derma atau sedekah.

Namun begitu, Osman masih bercakap penuh sopan dan hormat kepada lelaki berkenaan. “Siapa nama tuan?” Osman bertanya. Lelaki itu memperkenalkan dirinya sebagai Ponnusamy. Osman menjemput Ponnusamy masuk ke dalam rumah.

Watak “Aku” dalam naratifnya merujuk kepada watak lelaki India itu sebagai “Tuan Ponnusamy”, “Mr. Ponnusamy”, dan “tetamu”. Perkara ini menunjukkan Ponnusamy diberi penghormatan walaupun ternyata datang meminta sedekah atau mengemis secara terhormat. (Bersambung pada 3 Februari 2026)

Mahu mengirim karya ke portal Sastera Kavyan? Baca panduan dan syarat [di sini].

[Uthaya Sankar SB mendapat pendidikan di SRK Convent Aulong, SM Darul Ridwan dan SM King Edward VII, Taiping sebelum mengikuti pengajian sarjana muda dan sarjana sastera di Universiti Malaya. Beliau terlibat dalam bidang penulisan Bahasa Malaysia sejak tahun 1991. Tulisannya boleh dibaca di portal Sastera Kavyan. Baca biodata penuh]